Фармацевтик формулировкаларда энъ чокъ къулланылгъан эксципиентлерден бири оларакъ, желатин капсулаларынынъ шишюв хусусиети илядж чыкъарув тезлигине ве биоэльверишлилигине тесир этеджек эсас физик хусусиеттир. Шишюв капсула къабугъы сувны озюне синъдирген ве сувлу муитнен алякъада олгъанда, колемнинъ кенишлемесине огърагъан адисеге аиттир. Бу джерьян догърудан-догъру капсуланынъ парчаланув вакътыны ве иляджларнынъ ириюв арекетини бельгилей.
Джелатин капсулаларынынъ шишюв джерьяныны учь басамакъкъа больмек мумкюн: башлангъыч дымлатма басамакъ, тез шишюв басамакъ ве мувазене шишюв басамакъ. Капсула сувлу муитнен тесирлешкенде, джелатин молекуляр зынджырларындаки гидрофиль группалар (-}COOH киби -COOH киби сув молекулаларынен гидроген багъларыны тез шекиллендирелер, капсула юзюни дымлаталар. Сонъра сув молекулалары осмос ярдымынен желатиннинъ учь- ольчюли агъ къурулышына кирип, молекуляр зынджырлар арасындаки месафенинъ артмасы ве капсуланынъ колемининъ эмиетли кенишлемесине себеп ола. Тедкъикъатларгъа коре, 37 градус вакътында желатин капсулаларынынъ шишюв нисбети 200%-300%-ге ете биле, сонъунда гельге бенъзеген къурулышны мейдангъа кетире.
Джелатин бош капсулаларынынъ шишмесине тесир этеджек факторларда эсасен желатин менбасы, хачлы- багъланув дереджеси, муитнинъ арарети ве орта рН бар. Айванларнынъ чешит менбалары (домуз териси, тувар териси я да балыкъ кемиги киби) желатиннинъ аминокислота теркибинде ве молекуляр агъырлыкъ пайлашувында денъишмелернинъ пейда олувына кетире, бу исе онынъ сув ютув къабилиетине догърудан-догъру тесир эте. Орта хачлы-багъланув капсуланынъ механик къаттылыгъыны къуветлештире биле, амма зияде хач-багъланув сувнынъ ичине кирювге кедер эте ве шишюв сурьатыны эксильте биле. Сыджакълыкъ молекуляр арекетини тезлештире ве шишюв джерьянына ярдым эте, экшилик я да сиркели муитлер исе желатин молекуляр зынджырларынынъ зарядлы алыны денъиштире, бу исе оларнынъ сувланувына тесир эте.
Амелий къулланмаларда желатин капсулаларынынъ шишмеси наркотиклернинъ чыкъарылмасына эки тюрлю тесир эте. Бир тарафтан, уйгъун шишюв капсуланынъ ашкъазан-ичек ёлларында тез парчаланувыны темин эте, иляджнынъ иримесини тешвикъат эте. Дигер тарафтан, зияде тез шишмек иляджларнынъ тёкюльмесине кетире биле, етерли олмагъан шишюв исе иляджларнынъ толу чыкъарылмасына кетире биле. Шунынъ ичюн желатиннинъ чешитини ерлештирип, пластификаторлар къошып (глицерин киби) я да юзюни ачкъан мадделерни кирсетип, капсулаларнынъ шишюв арекетлерини чешит иляджларнынъ чыкъыш талапларына джевап бермек ичюн догъру идаре этмек мумкюн.
Формализация технологиясы илерилеви иле желатин капсулаларынынъ шишмеси акъкъында араштырмалар макроскопик адиселерден молекуляр механизмлерге къадар илериледи. Дифференциаль сканерлев калориметриясы (ДСК) ве Динамик механик талиль (ДМА) киби земаневий аналитик усулларны къулланув шишюв джерьянында молекуляр зынджырларда конформацион денъишмелерни ачыкъламакъ ичюн кучьлю алетлерни темин этти. Илериде, модификациялангъан желатиннинъ генетик инженериясы я да табиий полимерлернен композитлернинъ яратылмасы вастасынен, акъыллы шишюв джеваплары олгъан янъы капсула системалары ишлеп чыкъыладжагъы беклениле, бу исе иляджны еткизюв технологиясы саасыны даа да илерилете. Эгер бош капсулаларда талаплар олса, 2014 сенеси 1000 рублеге хош кельдинъиз .КорнакКапс ..
